Bakı 32 ℃

USD 1.7
RUB 0.0241
EUR 1.909
TRY 0.248
Qızıl 3016.718
Gümüş 30.6249

29.06.2020

Azərbaycanı gözləyən təhlükə — Su müharibəsindən qaçmaq olacaqmı?

«Bir neçə gündür ki, Kür çayının azalması ilə bağlı fotolar sosial mediada paylaşılır. Çay qurumaq təhlükəsi ilə yanaşı Xəzərin şor suyunun artıq ona ciddi təsir etməsini görə bilərik. Kür çayı Azərbaycanın əsas su mənbəyi və arteriyasıdır. Çay Türkiyənin, Gürcüstanın və Azərbaycanın ərazisindən axır. Çayın ümumi su toplayıcı sahəsi 188000 km2-dir. 2010-cu ildə Türkiyə öz ərazisində Kürün istiqamətini dəyişsə də bu elə bir ciddi təsir etmədi suyun azalmasına. Ancaq indi Türkiyə öz ərazilərini rahat sulasın deyə Azərbaycanın əsas suvarma və həyat mənbəyi olan Kür çayını qurudur. Daha doğrusu bu yaxınlarda açılış mərasimi olan «Kars barajı» Kürün Azərbaycana gəlib çatmasına maneə yaradır. Ən pisi də budur ki, bizim başqa yolumuz yoxdur, çünki Kür çayının aşağı axarında yerləşirik və ən axırıncı suyu alan da bizik. Kür çayında suyun səviyyəsinin həddən artıq aşağı düşməsi su quyularına da təsirsiz ötüşməyib. Hətta həyətlərdə qazılmış su quyuları da qurumağa başlayıb».

Bu fikri Gulustan.info-da siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Zaur Əliyev səsləndirib.

Zaur Əliyev bildirib ki, Türkiyə unudur Sovet İttifaqı ilə arasında 8 yanvar 1927-ci ildə imzalanmış sazişə görə, Kür çayı beynəlxalq çay sayılır və o vaxt SSRİ-nin tərkibində olan, indi isə müstəqil Gürcüstan və Azərbaycanın da sərvətidir:

«Təcrübə göstərir ki, su milli maraqların reallaşdırılması üçün güclü vasitə kimi də çıxış edə bilir. Su qaynaqlarından və təbii və coğrafi vəziyyətindən praqmatik və rasional istifadənin çox tipik bir nümunəsi Türkiyədir. Çox heyf ki, Türkiyə belə siyasətini Azərbaycan üzərində də sınayır.

Bu gün də Kürün Türkiyə hissəsində tikilən bu baraj Azərbaycanla yanaşı Gürcüstanda da su böhranı yarada biləcək. Çayda suyun səviyyəsinin bu qədər aşağı düşməsi həmçinin flora ilə bərabər faunaya da ciddi təsir göstərir. Ən vacib məqamlardan biri isə Kürün delta hissəsində balıqların kürü tökmək üçün dənizdən çaya girə bilməməsidir. Ən təhlükəlisi isə budur ki, Azərbaycanda builki quraqlığın nəticələri öz təsirini növbəti illərdə də göstərəcək. Quraqlıq nəticəsində bu il qurumuş çoxillik bitkilər ən azı 5 ildən sonra normal məhsul verə biləcək. Əgər vəziyyət belə davam etsə, Ağsu, Göyçay, Şamaxı, Səlyan, Neftçala, Sabirabad, Ağdaş, İsmayıllı və digər rayonların aran hissələrindəki fərdi təsərrüfatlar — minlərlə hektar sahəni əhatə edən meyvə bağları quraqlıqdan ciddi şəkildə ziyan çəkəcək. Ağaclar quruduqda isə həmin ağaclardan ən azı 5 il məhsul götürmək problem yaradacaq. Elə rayonlar var ki, orada üzüm, nar və digər meyvə ağacları qurumaq təhlükəsi yaşayır.

Kürdə su axını azalsa, Mingəçevir su anbarının bütövlükdə su ilə doldurulması prosesi zəifləyəcək. Su anbarı da dolmayacağı təqdirdə ordan əldə edilən enerji azalacaq. Habelə, Qarabağ, Yuxarı Şirvan kanalına da suyun çıxması çətinləşəcək. İstər-istəməz bu, aşağı axında da özünü göstərəcək. Beləliklə rayonlarda su böhranı sosial narazıqlılar yaradacaq. İnsanları və təbiəti, heyvanları susuz qoymaq ən böyük sosial partlayış yarada biləcək».

Alim qeyd edib ki, dövlət mütləq bu problemin həllini tapmalıdır:

«Rəsmilər başa düşməlidilər ki, su problemi çağdaş dünyada o qədər ciddidir, su qıtlığının gələcək müharibələrə yol aça biləcəyi gözlənilir. Ekspertlərin fikrincə, yanacaq-enerji mübahisələri və münaqişələri başlamazdan əvvəl SU MÜHARİBƏLƏRİ baş verə bilər. Dünyada artıq su ehtiyatlarının yaratdığı dövlətlərarası gərginlik nöqtələri mövcuddur. Bunlardan biri də təssüf ki, Azərbaycan ola bilər. Çünki içməli su ilə ölkəni təmin edən Kürün quruması regionda ermənilərlə münasibətdə daha qlobal bir müharibə yarada bilər».


Digər xəbərlər


“Microsoft” ödənişsiz təlim proqramı istifadəyə verib

“Microsoft” şirkəti 25 milyon insana proqram tərtibatçısı, qrafik dizayner və məlumat analitiki bacarıqlarına yiyələnməyə kömək e...

Dünyada koronavirusla bağlı son vəziyyət açıqlanıb

Dünyada son bir gündə koronavirusa 175 mindən çox yoluxma aşkarlanıb. Bu barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) bildirib.Qey...

Bakı metrosu bu gündən iyulun 20-dək işləməyəcək

Bu gündən «Bakı Metropoliteni» QSC-də sərnişindaşıma fəaliyyəti dayandırılır. Bununla bağlı Nazirlər Kabineti yanınd...

Azərbaycanda daha bir həkim koronadan vəfat etdi

Azərbaycanda daha bir həkim koronavirusdan vəfat edib. Medicina.az-a istinadən xəbər verilir ki, Sumqayıt şəhər 2 saylı Doğum ...

Koronavirus məhdudiyyətlərinə seks işçilərindən etiraz

Almaniyanın paytaxtı Berlində seks işçiləri koronavirusla mübarizə çərçivəsində edilən məhdudiyyətlərə qarşı etiraz aksiyası keçi...

Yeni təhlükə - Koronavirus bitti Deng qızdırması başladı

Koronavirus epidemiyasının dünyada, xüsusən də Amerika və Afrikada sürətlə yayıldığı vaxtda Asiyada yeni bir xəstəlik panikaya sə...

Fransanın yeni baş naziri elan edildi

Bu gün Fransada istefa verən baş nazir Edouard Filippenin yerinə baş nazir təyinatı olub Gulustan.info xəbər verir ki, Fransa ...

Pakistanın Xarici İşlər naziri koronavirusa yoluxub

Pakistanın Xarici İşlər naziri Şah Mahmud Qureyşi Covid-19 infeksiyasına yoluxub. Gulustan.info xəbər verir ki, bu barədə o, “...